L’eros dell’Egeo

Τίτλος: L’eros dell’Egeo (υπό διαμόρφωση) (Alt Τίτλος 1: Απόηχοι του Αιγαίου, Alt Τίτλος 2: Λέρος: Το Νησί της Εξορίας και της Αντοχής)

Υπότιτλος Σειράς: Το Νησί των Λησμονημένων Ψυχών: Μια Ιστορία Εγκλεισμού και Αντοχής.

Αριθμός Επεισοδίων: 4 – 5

Διάρκεια Επεισοδίου: 45 – 50 λεπτά

Σύντομη Περιγραφή

Μια σειρά τεκμηρίωσης για τη Λέρο: το νησί όπου οι εξουσίες του 20ού και 21ου αιώνα απομόνωναν τους «άλλους» – ανήλικους αντάρτες, ψυχικά ασθενείς, πολιτικούς εξόριστους, πρόσφυγες.

Μέσα από τέσσερις πυλώνες-κλειδιά και τη φωνή των ντόπιων, ξετυλίγεται η μνήμη ενός νησιού που έγινε τόπος εγκατάλειψης, αλλά και αντοχής.

Μια σειρά ντοκιμαντέρ για έναν τόπο σύμβολο περιθωριοποίησης, μνήμης και συλλογικού τραύματος. Η σειρά επικεντρώνεται στη Λέρο ως φορέα μνήμης, με εναλλασσόμενες μορφές εξουσίας, επανανοηματοδοτήσεις του χώρου, και –κυρίως– θέτοντας τον άνθρωπο ως κεντρικό άξονα.

Περιγραφή

Μέσα από τέσσερις θεματικούς πυλώνες που εκτείνονται χρονικά από την
ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου το 1947 έως τη σύγχρονη μεταναστευτική κρίση,
αναδύεται μια αφήγηση για τη σχέση εξουσίας και σώματος, κοινωνίας και
διαχωρισμού, συλλογικής μνήμης και λήθης.

Η Λέρος προσεγγίζεται όχι απλώς ως γεωγραφικός τόπος, αλλά ως χώρος ιστορικής
φόρτισης, σύμβολο περιφερειακής απομόνωσης: ό,τι η χώρα θέλει να ξεχάσει, το
στέλνει εκεί.

Πόσα πράγματα μπορεί να “χωρέσει ένα τόσο μικρό νησί; Έχει ακούσει ο σύγχρονος Έλληνας για την «αποικία ψυχοπαθών» της Λέρου; Γνωρίζει κανείς ότι η Λέρος, με πληθυσμό λιγότερο από 8.000 κατοίκους και έκταση μόλις 54 τετραγωνικών χιλιομέτρων, υπήρξε χώρος πολιτικού και κοινωνικού πειραματισμού σε διαφορετικές εποχές; Και γιατί ένα νησί κατοικημένο κυρίως από ψαράδες επιλέγεται επανειλημμένα για να υποδεχτεί εκείνους που το κράτος θέλει να εξαφανίσει: ψυχικά πάσχοντες, πολιτικούς εξόριστους, πρόσφυγες;

Η σειρά ακολουθεί την ιστορία της Λέρου όχι χρονολογικά αλλά μέσα από μαρτυρίες
και περιπλανήσεις. Εστιάζουμε στην αναζήτηση και ανάδειξη ισχυρών, προσωπικών ιστοριών που θα λειτουργήσουν ως συναισθηματικός άξονας για κάθε επεισόδιο. Θα επιδιώξουμε να “γίνουμε ένα” με τους ντόπιους όχι μόνο μέσω συνεντεύξεων, αλλά και παρακολουθώντας την καθημερινότητά τους και τις τοπικές δραστηριότητες, αναδεικνύοντας την αίσθηση του τόπου και της κοινότητας.

Δομή & Επεισόδια

Επεισόδιο 1 – Η Βασιλική Σχολή Λέρου

Ιδρύθηκε το 1949 από τη βασίλισσα Φρειδερίκη για να «αναμορφώσει» νεαρούς
αντάρτες και παραβάτες μετά τον Ελληνικό Εμφύλιο που μεταφέρθηκαν από χωριά
της ηπειρωτικής χώρας. (Εξετάζεται η σκοτεινή πτυχή της επανένταξης μέσω ελέγχου
και υποταγής). Σύνδεση με το παρόν με περιπτώσεις ζώντων κατοίκων στο νησί ή
περιπτώσεις απογόνων τους, οικογενειακές ιστορίες στο νησί.

Επεισόδιο 2 – Η Αποικία Ψυχοπαθών

Από το 1957 έως και την αποιδρυματοποίηση τη δεκαετία του 1990, η Λέρος
μετατρέπεται σε “αποθετήριο ψυχών”. Άνθρωποι χωρίς φωνή, εγκλεισμένοι για
δεκαετίες, και το στίγμα που παραμένει ζωντανό στην τοπική συνείδηση. Υπάρχουν
ασθενείς που έχουν νοσήσει και κατοικούν στη Λέρο; (Δημοσίευμα Οbserver ως ένα
στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ελλάδα “Europe’s guilty secret” / Σύνδεση με
προγενέστερα ντοκιμαντέρ και ταινίες για το ψυχιατρείο Λέρου – εμείς μελετάμε το
σήμερα με επίκεντρο τη δημόσια μνήμη στο σήμερα).

Επεισόδιο 3 – Εξορία και Δικτατορία

Πολιτικοί κρατούμενοι στο Παρθένι και η μεταφορά μερίδα αυτών μέσα στο ψυχιατρείο.
Εξετάζεται η μνήμη των εξορίστων, το τραύμα της εξορίας μέσα από τους ίδιους και
τους κατοίκους (με έμφαση στους δεύτερους). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, θα αναδειχθεί και η συγκλονιστική ιστορία της Αγίας Κιουράς, μιας μικρής εκκλησίας στο Παρθένι, η οποία αγιογραφήθηκε από πολιτικούς εξόριστους κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας (1969-1970). Αυτό το μοναδικό μνημείο τέχνης και αντίστασης αποτελεί μια ισχυρή μαρτυρία της αγωνίας και της στέρησης της ελευθερίας, φέρνοντας στο φως τις ψυχές των ανθρώπων που βρήκαν διέξοδο στην τέχνη ακόμη και υπό καθεστώς εγκλεισμού.

Επεισόδιο 4 – Το Σήμερα: Η Δομή Προσφύγων

Η σύγχρονη χρήση του ίδιου χώρου. Από το 2016, το hotspot φιλοξενεί έως και 2.000
πρόσφυγες. Οι εγκαταστάσεις του παλιού ψυχιατρείου, η κοινωνική ένταση, η
αποδοχή και η συνύπαρξη με τους ντόπιους κατοίκους. Θα αναδειχθεί η ισχυρή σύνδεση με την παγκόσμια επικαιρότητα, παρουσιάζοντας πώς η ιστορία της Λέρου προσφέρει ένα μοναδικό πρίσμα για την κατανόηση των σημερινών προκλήσεων της μετανάστευσης και του εγκλεισμού, καθιστώντας το ντοκιμαντέρ εξαιρετικά επίκαιρο και παγκόσμιας εμβέλειας.

Επεισόδιο 5 – Νησί, Παράδοση και Αντοχή

Εντοπιότητα, μνήμη, επιβίωση: ήθη, έθιμα, γλώσσα, τραγούδια και φαγητά.
Εξετάζονται οι πολιτισμικές ανταλλαγές (cultural exchanges) του νησιού με το σήμερα –
Βυζαντινοί, Οθωμανοί, Ενετοί, Ιταλοί, Γερμανοί κ.ο.κ..

Συνδέσεις & συμβολισμοί

• Μυθολογία: Άρτεμις και οι Μελεαγρίδες – η θεά που λησμονήθηκε. Παρομοίωση με το νησί.
• Ζωτικός χώρος: εγκαταστάσεις από την Ιταλοκρατία: το Λακκί ως
  φουτουριστική φασιστική πόλη-πρότυπο, ανακύκλωση χώρων εξουσίας.
• Καίσαρας στο Φαρμακονήσι (74 π.Χ.) – παράλληλη αφήγηση με σύγχρονες
  αφίξεις.
• Δίπολα: Εγκλεισμός – Ελευθερία, Ντόπιοι – Άλλοι, Κέντρο – Περιφέρεια.
• Συλλογικό τραύμα: Μπορεί να θεραπευτεί; Πώς εγγράφεται στο τοπικό
  φαντασιακό;

Ερευνητικά ερωτήματα

• Πώς αντιλαμβάνονται οι ντόπιοι την ιστορία του νησιού τους;
• Πώς επηρέασε η διαρκής “φιλοξενία” των αποκλεισμένων την ταυτότητά τους;
• Τι μένει από τους χώρους εγκλεισμού σήμερα – και τι λέει αυτό για εμάς ως
  κοινωνία;
• Υπάρχει συλλογικό τραύμα; Μπορεί να υπάρξει επανανοηματοδότηση;

Τα ερευνητικά αυτά ερωτήματα θα λειτουργήσουν ως αφηγηματικοί οδηγοί καθ’ όλη τη διάρκεια της σειράς, καθοδηγώντας τον θεατή σε μια βαθιά αναζήτηση απαντήσεων και συνειδητοποίησης.

Στόχοι & Θεματικοί άξονες

• Ο χώρος ως εργαλείο ελέγχου και εξάλειψης
• Η μνήμη της εξορίας και το δημόσιο τραύμα
• Τόπος διαμορφωμένος από την εξουσία, παρά ως τουριστικος παράδεισος
• Η επιθυμία των ντόπιων σήμερα για προσέλκυση τουριστών

Οπτική προσέγγιση & αισθητική

Η σειρά υιοθετεί έναν ισορροπημένο τόνο οπτικοακουστικά:
Δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα με τουριστική ματιά,, δίνοντας χώρο στην
πραγματική ατμόσφαιρα των τόπων αποφεύγοντας τη σκόπιμη δραματοποίηση της
πραγματικότητας. Συνδέσεις του παρελθόντος με το παρόν. Διηγήσεις, καθημερινή
ζωή, συζητήσεις, αρχειακό υλικό, παρατήρηση, μαρτυρίες, παρεμβάσεις στο χώρο. Η
εικόνα λειτουργεί ως φορέας μνήμης, και όχι απλώς ως τεκμήριο.