Επεισόδιο: Θράκη – Έβρος
Ακολουθεί ενδεικτικό σενάριο για επεισόδιο που αφορά την γεωγραφική περιοχή του Ν. Έβρου
Το δέλτα του Έβρου
Ο ποταμός Έβρος αποτελεί φυσικό σύνορο που από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα παίζει σημαντικό ρόλο.
Στις εκβολές του δημιουργείτε το Δέλτα του ποταμού.
Το Δέλτα του ποταμού Έβρου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ελλάδας, με ιδιαίτερη οικολογική και ιστορική σημασία. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της χώρας, στα σύνορα με την Τουρκία και τη Βουλγαρία.
Από εδώ ξεκινά και η ιστορία για την περιοχή του νομού Έβρου.
Η ίδρυση της Αλεξανδρούπολης (Ντεντέαγατς)
Η ίδρυση της Αλεξανδρούπολης ως πόλης, έτσι όπως την γνωρίζουμε σήμερα, οφείλεται στην γεωγραφική της θέση ως επιλογή του σιδηροδρομικού δικτύου και του λιμανιού της.
Είναι η πόλη που χτίστηκε με ορίζοντα την ανάπτυξη και τον γεωπολιτικό, γεωστρατηγικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή. Σήμερα η πόλη και η περιοχή αποτελεί αναπτυξιακό και ενεργειακό κόμβο. Ανατρέχουμε στην ιστορία της για να κατανοήσουμε το παρόν και να δούμε το μέλλον.
Το Ντεντέαγατς-Αλεξανδρούπολη κατέστη χώρος εγκατάστασης για νέους πληθυσμούς, άσκησης νέων μορφών οικονομικής δραστηριότητας, κοινωνικών χώρων κι υλικού πολιτισμού. Αποτέλεσε, επίσης, ως ένα βαθμό, μοντέλο συνύπαρξης για τους ταχέως αναδυόμενους πολυεθνικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής αυτοκρατορίας που τώρα έπρεπε να συνυπάρξουν, ως αμάλγαμα φυλετικών, θρησκευτικών και γλωσσικών κοινοτήτων χαλαρά εντασσόμενων στην εμπορική επιχειρηματικότητα.
Η εικόνα της πόλης διαμορφώθηκε αμέσως μετά την διέλευση του σιδηροδρόμου και την κατασκευή του υποτυπώδους λιμένα με τον φάρο του, απ’ τις αρχές της δεκαετίας του 1870, και την οργάνωση του αστικού ιστού, όπου εγκαταστάθηκαν επαγγελματίες, έμποροι, ξενοδόχοι, προξενικά καταστήματα, ασφαλιστικές εταιρείες κι όλα τα συστατικά στοιχεία ενός ενεργητικού διαμετακομιστικού κόμβου.
Οι σιδηρόδρομοι του ευρωπαϊκού τμήματος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, με τερματικό σταθμό στο βόρειο Αιγαίο το Ντεντέαγατς-Αλεξανδρούπολη, κατασκευάστηκαν μεταβάλλοντας άρδην τον συγκοινωνιακό χάρτη των Βαλκανίων εν γένει. Η αλλαγή αυτή καθόρισε, μεταξύ άλλων, την ιστορική μοίρα της περιοχής σ’ όλους του τομείς: την πολιτική, την οικονομία την κοινωνία, τις νοοτροπίες, την διακίνηση των ιδεών και την στρατηγική, ώστε να μπορούμε να συμπεράνουμε πως αυτή εισήγαγε κράτη και λαούς της περιοχής στη νέα εποχή, του ατμού, της ταχύτητας και των μαζικών μεταφορών, ακόμη και στο νέο τρόπο διεξαγωγής του πολέμου που σύντομα κι επώδυνα έμελλε να δοκιμάσουν οι Βαλκάνιοι.
Αλεξανδρούπολη λαογραφία – εθνολογία.
Η Αλεξανδρούπολη έχει να επιδείξει λαογραφικά – εθνολογικά μουσεία που τηρούν την ιστορία του τόπου καλά φυλαγμένη στις εγκαταστάσεις τους.
Μέσα από τις συλλογές τους θα εξερευνήσουμε την ιστορία του επικοισμού της πόλης και θα παρουσιάσουμε το θέμα της ανταλλαγής πληθυσμών που επηρέασε την περιοχή και των επιπτώσεων στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή.
Μεσημβρία – Ζώνη
Μεσημβρία – Ζώνη ονομάζεται αρχαιολογικός χώρος ο οποίος βρίσκεται 20 χιλιόμετρα δυτικά της Αλεξανδρούπολης (δίπλα στην θάλασσα), ανάμεσα από την Παραλία Πετρωτών και τα Δίκελλα στον Έβρο. Στην περιοχή έχουν ανακαλυφθεί πλήθος νομισμάτων Ζώνης και υπάρχει η άποψη ότι ο χώρος της Μεσημβρίας ταυτίζεται με την αρχαία Ζώνη.
Στο αρχαιολογικό χώρο βρίσκονται ερείπια αρχαίας Ελληνικής πόλη της Θράκης, στα παράλια του Θρακικού πελάγους. Ως Σαμοθρηΐκεα τείχεα ο Ηρόδοτος αναφέρεται στις πόλεις-φρούρια που οι αρχαίοι Έλληνες άποικοι από την Σαμοθράκη άρχισαν να χτίζουν στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. ανάμεσα στο βουνό Ίσμαρο και τον ποταμό Έβρο.
Ο βομβαρδισμος της Αλεξανδρούπολης κατά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο
Η είσοδος της Βουλγαρίας στον πόλεμο στο πλευρό του αντίπαλου συνασπισμού, έδωσε την αφορμή για την έναρξη επιχειρήσεων κατά βουλγαρικών στόχων. Οι πλέον προσιτοί από την άποψη της εγγύτητας με τις υπάρχουσες αγγλογαλλικές δυνάμεις ήταν αυτοί που βρίσκονταν στην περιοχή της δυτικής Θράκης.
Τα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης και Πόρτο Λάγους και οι σιδηροδρομικοί κόμβοι στο νομό Έβρου δέχτηκαν από τα τέλη Οκτωβρίου τις επιθέσεις των συμμαχικών πλοίων κι αεροπλάνων. Ο “χορός” των επιθέσεων ξεκίνησε την 21η Οκτωβρίου 1915. Στόχος η Αλεξανδρούπολη…
Τη διεύθυνση των ναυτικών πυρών της 21ης Οκτωβρίου είχαν αναλάβει οι Dacre και Childers του Ben-my-Chree, που θα πετούσαν στα ανοιχτά της Αλεξανδρούπολης . Οι δυνατοί άνεμοι μαζί με τη χαμηλή νέφωση ματαίωσαν την αποστολή. Μόλις που κατάφερε ο Dacre να προσθαλασσωθεί στην τρικυμισμένη θάλασσα και να προσεγγίσει με ασφάλεια το πλοίο. Ο ναυτικός βομβαρδισμός εκείνη την ημέρα πραγματοποιήθηκε χωρίς εναέρια διεύθυνση των πυρών.
Η σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου
Σε αυτό το σπήλαιο έζησε ο Κύκλωπας Πολύφημος, εδώ τον τύφλωσε ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του και οι μεγάλοι εντυπωσιακοί βράχοι που βρίσκονται, σαν ριγμένοι από ένα τεράστιο χέρι, μέχρι τη θάλασσα, λέγεται ότι είναι αυτοί που πέταξε ο Κύκλωπας, από το θυμό του, ψάχνοντας για τον Κανένα!
Η σπηλιά του κύκλωπα βρίσκεται πάνω από το λιμανάκι της Μάκρης, και ο μύθος λέει ότι εδώ ήταν το μέρος που κατοικούσε ο μονόφθαλμος Κύκλωπας Πολύφημος, γιος του θεού Ποσειδώνα και της νύμφης Θοώσης, που μέθυσε με Μαρωνίτικο κρασί που τον κέρασε ο Οδυσσέας και στο τέλος τυφλώθηκε από τον ήρωα .
Στο σπήλαιο, το οποίο έχει δύο χώρους, διακρίνονται σκαλοπάτια, δεξαμενές και παρατηρητήριο και ακριβώς δίπλα βρίσκονται τα ίχνη ενός νεολιθικού οικισμού χρονολογίας περίπου στα 4.500 π.Χ., ένας από τους σημαντικότερους της Βαλκανικής.
Κάστρο Άβαντα
Κάστρο έξω από το χωριό Άβαντας, περίπου 10 χιλιόμετρα βόρεια από την Αλεξανδρούπολη.
Τουλάχιστον μέχρι το 2019, το κάστρο δεν ήταν ορατό από μακριά λόγω της πυκνής βλάστησης. Όμως πρόσφατα έχουν γίνει εργασίες αποψίλωσης που έχουν αναδείξει τους πύργους του κάστρου, το οποίο πλέον εντοπίζεται εύκολα.
Το σχήμα του βράχου, που από μια οπτική γωνία θυμίζει κέρατο, οδηγεί στην υπόθεση ότι ίσως εδώ ήταν η άγνωστη βυζαντινή πόλη Κερεόπυργος
Σαμοθράκη
Απέναντι από την Αλεξανδρούπολη η Σαμοθράκη ήταν ο τόπος από όπου προήλθαν οι πρώτοι έποικοι των παραλίων της Θράκης.
Η Σαμοθράκη είναι το ψηλότερο ελληνικό νησί στο Αιγαίο -με την εξαίρεση των δύο μεγαλονήσων, της Κρήτης και της Εύβοιας. Το όνομα του βουνού είναι Σάος, και οι ντόπιοι το ονομάζουν «Φεγγάρι» (όπως και την υψηλότερη κορυφή του), καθώς είναι «τόσο ψηλό που κρύβει το φεγγάρι». Εξάλλου, το όνομα του νησιού σημαίνει «φεγγαροΘράκη» -από το αρχαιοελληνικό σάος = φεγγάρι.
Η Σαμοθράκη είναι παγκοσμίως γνωστή λόγω του διάσημου αρχαιοελληνικού αγάλματος της Νίκης, το οποίο βρέθηκε το 1863 στο νησί.
Η ιδιαιτερότητα του νησιού οφείλεται στην άγρια παρθένα φύση με τα απότομα βουνά, την πλούσια χλωρίδα και πανίδα, τα δάση με πλατάνια, πεύκα, καστανιές, κέδρους και άλλα δέντρα, τις πηγές, τους καταρράκτες, τις μικρές λίμνες κατά μήκος των ρεμάτων στις πλαγιές του βουνού – οι ντόπιοι τις ονομάζουν «βάθρες» – και τις παραλίες. Τα πλατανοδάση κατεβαίνουν ως τις παραλίες της Σαμοθράκης και σχεδόν φτάνουν στην θάλασσα.
Στον οικισμό Θέρμα (Λουτρά) βρίσκεται το Δημοτικό Υδροθεραπευτήριο με τις ζεστές θειούχες πηγές, γνωστές για τις ιαματικές τους ιδιότητες από την εποχή ακόμα της Βυζαντινής περιόδου.
Καβείρια μυστήρια.
Οι Κάβειροι συχνά, ήδη από την αρχαιότητα, ταυτίζονται και με τους “Μεγάλους Θεούς” των Μυστηρίων της Σαμοθράκης. Θεωρούνταν γενικώς κακοποιά πνεύματα, κακοί δαίμονες που από τα βάθη της γης και από το βυθό της μητέρας τους της θάλασσας εξακόντιζαν φωτιά και τράνταζαν τη γη.