Προβολή Ναυτικής Ισχύος
Τίτλος Σειράς: Προβολή Ναυτικής Ισχύος
Υπότιτλος Σειράς: Ναυτικές αντιπαραθέσεις στον ελλαδικό χώρο τον 20ο αιώνα
Αριθμός Επεισοδίων: 10
Διάρκεια επεισοδίου: 40-45 λεπτά
Είδος: Σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ
Σενάριο: Πασχάλης Παλαβούζης (“Στα Φτερά του Α Παγκοσμίου Πολέμου”)
Περιγραφή:
Μικρή χώρα η Ελλάδα… αλλά με ακτογραμμή 14000 περίπου χιλιομέτρων, με πληθώρα νησιών και νησίδων, με ναυτιλία, εμπόριο και ναυτικό πολιτισμό από τους προϊστορικούς ακόμη χρόνους. Σταυροδρόμι τριών ηπείρων και οι θάλασσες που την περιβάλλουν μοιραία μετατράπηκαν στο διάβα των αιώνων σε πεδία συγκρούσεων, όπου δοκιμάστηκε η ναυτική ισχύς όχι μόνον της Ελλάδας, αλλά και ισχυρών αυτοκρατοριών, κρατών και συνασπισμών. Αντικρουόμενα συμφέροντα «έφεραν» στις ελληνικές θάλασσες στόλους υπερδυνάμεων, που συγκρούστηκαν με εντυπωσιακά αποτελέσματα, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες αιχμής και εξελιγμένες τακτικές. Αποκορύφωμα οι κάθε λογής ναυτικές αντιπαραθέσεις στον ελλαδικό χώρο τον 20ο αιώνα.
Ιστορίες γνωστές και άγνωστες, τεκμηριωμένες από έγγραφα, χάρτες, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, μετάλλια, προσωπικά κειμήλια…
Ενδεικτική Θεματολογία
Η καταναυμάχηση του Οθωμανικού στόλου ανοιχτά του ακρωτηρίου της Έλλης και στη Λήμνο, αλλά και η απελευθέρωση νησιών και παραθαλάσσιων περιοχών από τον Ελληνικό στόλο κατά τους Βαλκανικούς πολέμους, άνοιξαν την αυλαία των ναυτικών επιχειρήσεων του 20ου αιώνα στο Αιγαίο. Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, Αιγαίο, Ιόνιο και Κρητικό Πέλαγος μετατράπηκαν σε πεδία προβολής της ναυτικής ισχύος των δύο αντιμαχόμενων συνασπισμών.
Το έναυσμα δίνεται με την προσπάθεια εκπόρθησης των Στενών των Δαρδανελίων από τον Αγγλογαλλικό στόλο νωρίς το 1915. Το πρώτο πλοίο προορισμένο να μεταφέρει τα καινοφανή αεροπορικά μέσα της εποχής, ο πρόδρομος των σημερινών αεροπλανοφόρων, καταπλέει στο Αιγαίο με ένα και μοναδικό σκοπό: τη διεύθυνση πυρών των πλοίων έναντι καλά κρυμμένων τουρκικών πυροβολείων και οχυρωμένων θέσεων στην ξηρά. Πρωτοποριακή για την εποχή η χρήση του αεροπορικού μέσου στο ρόλο της ναυτικής συνεργασίας. Υποβρύχια, νάρκες, ασύρματη επικοινωνία… Κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου σημειώνονται αλματώδεις εξελίξεις σε μέσα και τακτικές. Το ελληνικό θέατρο επιχειρήσεων «σημαδεύεται» από ναυτικούς αποκλεισμούς δια της «πολιτικής των κανονιοφόρων», ναυτικούς βομβαρδισμούς, υποβρύχιο πόλεμο, ναρκοθετήσεις και ναρκαλιεία, εμφύτευση πρακτόρων στα μετόπισθεν του εχθρού, αποβάσεις και καταλήψεις εδαφών, κλπ. Εκατόμβες θυμάτων σε θάλασσα και στεριά!
Στο μεσοπόλεμο σημειώνονται περιορισμένες επιχειρήσεις – στο Αιγαίο, όπου ο ελληνικός στόλος επικεντρώνεται στην υποστήριξη της Μικρασιατικής εκστρατείας, αλλά και στο Ιόνιο, όπου η Ιταλία προσπαθεί να προβάλλει τη ναυτική της ισχύ. Πλοία ξένων ναυτικών δυνάμεων κάνουν συχνά πυκνά την εμφάνισή τους στα ελληνικά πελάγη, «διαφημίζοντας» τη ισχύ των χωρών αυτών με την παλιά και αλάνθαστη τακτική της «επίδειξης σημαίας»… Όλα, όμως, δείχνουν πως τα σύννεφα ενός ακόμη παγκόσμιου πολέμου πλησιάζουν γοργά. Οι ναυτικές δυνάμεις ανασυντάσσονται κι εκσυγχρονίζονται. Η φασιστική Ιταλία «χτίζει» έναν ισχυρότατο στόλο, ενώ η θαλασσοκράτειρα Αγγλία δείχνει αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας στην ανατολική Μεσόγειο. Η σύγκρουση μοιάζει αναπόφευκτη!
15 Αυγούστου 1940 – Ανήμερα της εορτής της Παναγίας το 1940, το ιταλικό υποβρύχιο Delfino τορπιλίζει και βυθίζει στο λιμάνι της Τήνου το ελληνικό ελαφρύ καταδρομικό «Έλλη». Την ίδια εποχή Ιταλικά αεροπλάνα από βάσεις της Δωδεκανήσου προσπαθούν να προσβάλουν απροκάλυπτα πλοία του ελληνικού στόλου, που πλέουν στο Αιγαίο. 28 Οκτωβρίου 1940 – η φασιστική Ιταλία επιτίθεται στην Ελλάδα. Ξεκινούν άμεσα οι ναυτικές επιχειρήσεις αμφότερων των εμπλεκομένων. 11 Νοεμβρίου 1940 – ο Βρετανικός στόλος Μεσογείου εκτελεί την πρώτη από αέρος επίθεση στην ιστορία κατά ναυστάθμου, όταν εξαπολύει τα αεροπλάνα του αεροπλανοφόρου HMS Illustrious κατά του αγκυροβολίου του Ιταλικού στόλου στον Τάραντα. Παρά τη χρήση αργών και παρωχημένων αεροσκαφών, ο αιφνιδιασμός των Ιταλών είναι απόλυτος. Μάρτιος 1941 – τα Βρετανικά πλοία συνδράμουν στην ενίσχυση της ελληνικής πολεμικής προσπάθειας. Στις 26 του μηνός σε μια παράτολμη επιχείρηση στον Κόλπο της Σούδας, Ιταλοί καταδρομείς προσβάλλουν επιτυχώς το Βρετανικό καταδρομικό HMS York. Μεταξύ 27 και 29, ο Βρετανικός στόλος Μεσογείου πετυχαίνει λαμπρή νίκη έναντι του Ιταλικού ανοιχτά του ακρωτηρίου Ταίναρου. Λίγες μέρες αργότερα η ναζιστική Γερμανία επιτίθεται στην Ελλάδα… Η Luftwaffe αναλαμβάνει να καταστρέψει τα Αγγλικά πλοία – ο αεροναυτικός πόλεμος κλιμακώνεται!
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου οι ελληνικές θάλασσες, αλλά και ολόκληρη η ανατολική Μεσόγειος μετατρέπονται σε θέατρο ναυτικών επιχειρήσεων ανάλογων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, με εμπλοκή νέων μέσων, νέων όπλων και νέων τεχνικών. Παράτολμες εκκενώσεις στρατευμάτων από την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά, νηοπομπές σε προσβολή από αεροπλάνα και υποβρύχια του εχθρού, πρωτόγνωρες αποβατικές επιχειρήσεις, κατάληψη νησιών και νησίδων, ναρκοθέτηση και ναρκαλιεία, ειδικές επιχειρήσεις μονάδων καταδρομών στο Αιγαίο Πέλαγος, κλπ.
Το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο διαδέχεται ο Ψυχρός με την αντιπαράθεση Ανατολής – Δύσης. Ιδρύονται οι στρατιωτικοί συνασπισμοί ΝΑΤΟ και Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Οι ναυτικές δυνάμεις εκσυγχρονίζονται. Η Μεσόγειος και πάλι γίνεται πεδίο αντιπαράθεσης και προβολής της ναυτικής ισχύος.