The Gender of Things

Τίτλος: The Gender of Things

Υπότιτλος Σειράς: Πώς τα αντικείμενα αποκτούν φύλο: Υλικότητα, Επιστήμη και Κοινωνία

Αριθμός Επεισοδίων: 4-5

Διάρκεια Επεισοδίου: 40 – 45 λεπτά

Περιγραφή

Το ντοκιμαντέρ εξερευνά ένα ερώτημα που φαίνεται αδιανόητο στους επιστήμονες και μηχανικούς: Μπορούν τα αντικείμενα να έχουν φύλο; Από τις διαστημικές στολές της NASA που ακυρώνουν ιστορικές αποστολές, μέχρι τα sealing wax και strings του 19ου αιώνα που διαμόρφωσαν την ανδροκρατούμενη φυσική, το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει πώς η έννοια του φύλου ενσωματώνεται στη σχεδίαση, παραγωγή και χρήση των επιστημονικών και τεχνολογικών αντικειμένων που διαμορφώνουν τη γνώση και την καθημερινή ζωή. Μέσα από πέντε θεματικές ενότητες, ακολουθούμε συγκεκριμένα αντικείμενα – από το εργαστήριο στο μουσείο, από το χειρουργείο στο διάστημα – που λειτουργούν ως φορείς έμφυλων νοημάτων και εξουσίας.

---

Key Expert

Έχει δημοσιεύσει εκτενώς για την ιστορία της ραδιενέργειας, τις σχέσεις φύλου και επιστήμης, καθώς και για την ιστορία του καπνού στην Ελλάδα. Θεωρείται μία από τις κορυφαίες ειδικούς στη διπλωματία της επιστήμης και στη συμβουλευτική επιστημονικής πολιτικής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο

---

Ενδεικτική Θεματολόγια

Επεισόδιο 1:  Αόρατα εργαλεία: Το εργαστήριο ως έμφυλος χώρος

Το επεισόδιο ξεκινά με την ιστορία του Cavendish Laboratory στο Cambridge και εστιάζει στο πιο απλό και παραμελημένο εργαλείο: το sealing wax και το string. Αυτά τα υλικά, που χρησιμοποιούνταν για σφράγισμα αλληλογραφίας στον οικιακό χώρο από γυναίκες, μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο τον 19ο αιώνα και έγιναν σύμβολα της ανδρικής επιστημονικής παράδοσης. Παράλληλα, παρουσιάζει το βούτυρο ως καλλιτεχνικό υλικό που χρησιμοποιούσαν γυναίκες γλύπτριες στην πρώιμη μοντέρνα περίοδο, όταν η πρόσβαση στα “σκληρά” υλικά τους ήταν απαγορευμένη. Το επεισόδιο εξετάζει πώς η οικιακή παραγωγή και οι “γυναικείες δεξιότητες” αποκλείστηκαν από τον επιστημονικό χώρο καθώς τα εργαστήρια επαγγελματοποιήθηκαν.

Επεισόδιο 2: Εικόνες και σώματα: Όταν το σώμα γίνεται πράγμα

Εδώ το ντοκιμαντέρ εστιάζει σε αντικείμενα που αναπαριστούν ή μιμούνται το ανθρώπινο σώμα. Πρώτα, ακολουθεί τις χρωμοσωμικές εικόνες που παρήγαγαν γυναίκες επιστήμονες όπως η Lore Zech στην κυτταρογενετική του 20ού αιώνα – εικόνες που ήταν κρίσιμες για την επιστήμη αλλά οι δημιουργοί τους θεωρήθηκαν απλά “τεχνικοί” λόγω της χειρωνακτικής φύσης της δουλειάς τους. Στη συνέχεια, συναντάμε τη Françoise, ένα φάντασμα γυναικείου κορμού με στήθος που χρησιμοποιήθηκε από το IAEA για τη βαθμονόμηση ραδιενεργών δοκιμών στη δεκαετία του 1960. Το επεισόδιο κλείνει με την ιστορία της πρώτης μεταμόσχευσης καρδιάς το 1967 – μια γυναικεία καρδιά μεταμοσχεύτηκε σε άντρα χωρίς τη συγκατάθεση της δότριας, αποκαλύπτοντας την αντικειμενοποίηση του γυναικείου σώματος στην ιατρική..

Επεισόδιο 3: Κινούμενα πράγματα: Τεχνολογία και χειραφέτηση

Το τρίτο επεισόδιο ασχολείται με αντικείμενα κινητικότητας και καθημερινής χρήσης. Η ιστορία ξεκινά με το Autoped της δεκαετίας του 1920, ένα πρώιμο σκούτερ που σχεδιάστηκε για γυναίκες και συνδέθηκε με το κίνημα των σουφραζετών, όπως η Lady Florence Norman. Το επεισόδιο εξετάζει πώς η τεχνολογία κινητικότητας έγινε έμφυλη και πώς οι γυναίκες χρησιμοποίησαν “ανδρικές” τεχνολογίες για χειραφέτηση. Στη συνέχεια, παρουσιάζει το make-up kit της NASA που σχεδιάστηκε για τις πρώτες γυναίκες αστροναύτες και εκτίθεται στο Smithsonian – ένα αντικείμενο που αποκαλύπτει τα στερεότυπα για τη γυναικεία εμφάνιση ακόμη και στο διάστημα. Τέλος, εξετάζει τον βεντάλια ως σύμβολο γυναικείας μόδας, πολιτικής και πρόσφατα ως εργαλείο αντιμετώπισης της εμμηνόπαυσης.

Επεισόδιο 4: Ρομπότ και αλγόριθμοι: Το μέλλον είναι έμφυλο

Αυτό το επεισόδιο εξετάζει σύγχρονες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Πρωταγωνιστεί η Sophia, το ανθρωποειδές ρομπότ που το 2016 έγινε Innovation Champion του ΟΗΕ και που σχεδιάστηκε με έντονα θηλυκά χαρακτηριστικά. Το επεισόδιο αναλύει πώς το φύλο κατασκευάζεται μέσα από την εμφάνιση και τη συμπεριφορά των ρομπότ. Παράλληλα, εξετάζει τις έξυπνες προσωπικές βοηθούς (IPAs) όπως η Siri και η Alexa, που φέρουν γυναικεία ονόματα και εξυπηρετικούς, θηλυκοποιημένους ρόλους. Το επεισόδιο θέτει το ερώτημα: πώς η τεχνολογία του μέλλοντος αναπαράγει ή αμφισβητεί τα έμφυλα στερεότυπα;

Το ντοκιμαντέρ Αντί να επικεντρωθεί σε ανθρώπους, επικεντρώνεται στα ίδια τα αντικείμενα ως πρωταγωνιστές. Αποκαλύπτει πώς η υλική κουλτούρα της τεχνο-επιστήμης , από το πιο απλό εργαστηριακό εργαλείο μέχρι το πιο σύνθετο ρομπότ – είναι φορέας κοινωνικών νοημάτων και πώς η έννοια του φύλου “ενσαρκώνεται” στα πράγματα που δημιουργούμε. Είναι μια νέα ματιά στη φεμινιστική κριτική της επιστήμης που δεν ρωτά μόνο ποιος κάνει επιστήμη, αλλά τι επιστήμη κάνουμε και με τι την κάνουμε. Το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει ότι τα αντικείμενα δεν είναι ποτέ ουδέτερα – φέρουν την ιστορία, τις επιλογές και τις προκαταλήψεις μας.